Kısaca: Kazıklı iskele ve rıhtımlar, deniz tabanına çakılan çelik veya betonarme kazıkların üzerine başlık kirişleri ve döşeme oturtularak inşa edilen kıyı yapılarıdır. Yapım süreci; batimetri ve zemin etüdü, izin ve proje onayı, ponton üzerinden kazık çakımı, başlık ve döşeme imalatı ile rıhtım donanımlarının montajı adımlarından oluşur.
Yatların yanaştığı bir yalı iskelesinden yolcu iskelesine, sahil düzenlemelerinden endüstriyel rıhtımlara kadar pek çok kıyı yapısı, taşıyıcı sistem olarak kazıkları kullanır. Bu yazıda kazıklı iskele ve rıhtımların nasıl tasarlandığını ve inşa edildiğini, sahada edindiğimiz deneyim ışığında adım adım anlatıyoruz.
İskele ve rıhtım arasındaki fark
Rıhtım, kıyı çizgisine paralel uzanan ve genellikle arkasında dolgu bulunan bir yanaşma yapısıdır. İskele ise kıyıdan denize doğru uzanan, iki yanından da yanaşma imkânı verebilen bir yapıdır. Her ikisi de zemin ve yük koşullarına göre kazıklı, palplanşlı veya ağırlık tipi olarak inşa edilebilir.
Kıyı yapısı türleri ve kazıklı sistemin yeri
| Sistem | Yapı şekli | Uygun olduğu durumlar |
|---|---|---|
| Kazıklı platform | Kazıklar üzerine başlık kirişi ve döşeme | Zayıf zeminler, derin su, dalga geçişinin istendiği yerler |
| Palplanş perdeli rıhtım | Ankrajlı çelik palplanş perde ve arka dolgu | Hızlı imalat, dolgu alanı kazanılması gereken projeler |
| Ağırlık tipi (blok/keson) | Beton blok veya kesonların üst üste yerleşimi | Sağlam taban zemini olan ve yüksek dalga etkisine açık alanlar |
Kazıklı iskele nasıl yapılır? Adım adım
- Batimetri ve zemin etüdü: Deniz tabanının derinlik haritası çıkarılır, deniz sondajlarıyla zemin tabakaları ve sağlam zeminin derinliği belirlenir.
- Tasarım: Gemi veya tekne yükleri, dalga, akıntı, rüzgâr ve deprem etkilerine göre kazık çapı, boyu, aralığı ve üst yapı tasarlanır.
- İzin ve onaylar: Kıyılar kamu malı olduğundan, kıyı yapıları için 3621 sayılı Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli plan ve proje onaylarının alınması gerekir.
- Mobilizasyon: Ponton, jack-up barge, vinç ve kazık çakma çekici sahaya getirilir.
- Kazık çakımı: Kazıklar kılavuz çerçeve yardımıyla doğru konum ve eğimde, hidrolik veya vibro çekiçle tasarım kotuna veya çakma kriterine ulaşılana kadar çakılır.
- Kazık başlıkları ve kirişler: Kazık uçları kesilir, başlık ve kiriş kalıpları kurularak betonlanır; gerektiğinde prefabrik elemanlar kullanılır.
- Döşeme: Prefabrik plaklar veya yerinde dökme betonarme ile iskele üst yüzeyi oluşturulur.
- Donanımlar: Usturmaçalar (defans), babalar, korkuluk, merdiven, aydınlatma ve tesisat altyapısı monte edilir.
Kazık seçimi: çelik mi, betonarme mi?
- Çelik boru kazıklar: Yüksek taşıma kapasitesi, uzun boylarda kolay ek yapılabilmesi ve su içinde pratik çakım avantajı sunar. Korozyona karşı kaplama ve gerektiğinde katodik koruma ile korunmalıdır.
- Prekast betonarme kazıklar: Korozyon riski daha düşüktür; orta boylarda ekonomik bir çözüm olabilir. Taşıma ve çakma sırasında hasar görmemeleri için dikkatli elleçlenmelidir.
Detaylı karşılaştırma için çakma kazık ve fore kazık farkları yazımızı okuyabilirsiniz.
Uzun ömürlü bir iskele için dikkat edilmesi gerekenler
- Deniz suyuna karşı uygun beton sınıfı ve paspayı,
- Çelik elemanlarda korozyon koruma sistemi,
- Kazık çevresinde oyulmaya (erozyon) karşı önlem,
- Düzenli dalgıç muayenesi ve bakım programı.
Navalcon’un rıhtım ve iskele deneyimi
Navalcon; Kadıköy Rıhtımı Düzenleme Projesi Kazık Çakım İşleri, THY DO&CO Ortaköy Yalı Rıhtım Yapısı ve Kız Kulesi gibi İstanbul’un simge kıyı noktalarında çalışmalar yürütmüştür. Ponton ve deniz ekipmanlarımızla su üzerinden kazık çakımı, palplanş ve su içi beton işlerini tek elden planlıyoruz. Projelerimizi Projeler sayfamızda inceleyebilir, hizmetlerimiz için Kıyı Yapıları ve Çakma Kazık Uygulamaları sayfalarımızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Denize iskele yapmak için izin gerekir mi?
Evet. Kıyılar kamu malıdır ve kıyı yapıları 3621 sayılı Kıyı Kanunu ile ilgili mevzuat kapsamında plan ve proje onayına tabidir. İzin süreçleri genellikle yapı sahibi tarafından yürütülür; uygulamaya onaylı projeyle başlanır.
İskele kazıkları ne kadar derine çakılır?
Kazık boyu, deniz derinliğine ve sağlam zemin tabakasının derinliğine göre değişir. Kesin boy, zemin etüdü ve statik hesap sonucunda belirlenir.
Kazıklı iskele mi palplanş rıhtım mı daha uygundur?
Zayıf zeminde, derin suda ve dalganın yapı altından geçmesinin istendiği durumlarda kazıklı platform; arkasında dolgu alanı kazanılacak ve hızlı imalat gereken durumlarda palplanşlı rıhtım öne çıkar. Seçim, zemin ve kullanım koşullarına göre yapılır.
Kazık çakımı denizden nasıl yapılır?
Kazıklar ponton veya jack-up barge üzerine kurulan vinç ve hidrolik çekiç ile, kılavuz çerçeve yardımıyla doğru konum ve eğimde çakılır.
Projeniz için Navalcon ile görüşün
Palplanş, deniz dip tarama, çakma kazık, jet grout ve kıyı yapıları projelerinizde saha koşullarınıza uygun çözümü birlikte belirleyelim.
