Kısaca: Su içi beton, suyun altında kalan kalıp veya temel alanına betonun, suyla karışıp ayrışmadan yerleştirilmesidir. En yaygın yöntem, ucu sürekli taze beton içinde tutulan bir boru ile yapılan tremi (tremie) yöntemidir. Başarının anahtarı; kesintisiz döküm, uygun akışkanlıkta beton ve betonun suyla temasını en aza indirmektir.
Rıhtım, iskele, dalgakıran ve sahil düzenlemesi gibi kıyı yapılarında temel ve döşeme betonlarının önemli bir kısmı su seviyesinin altında kalır. Bu betonların, karadaki gibi kuru bir ortamda dökülmesi çoğu zaman mümkün değildir. Bu yazıda su içi beton dökümünün yöntemlerini, dikkat edilmesi gereken noktaları ve kalite kontrolünü anlatıyoruz.
Su içi beton neden farklıdır?
Taze beton suyla doğrudan temas ettiğinde çimento şerbeti yıkanır, agrega ayrışır ve betonun dayanımı ciddi şekilde düşer. Bu nedenle su altında beton dökerken amaç, betonun suyun içinden serbest düşüşle geçmesini engellemek ve dökülen betonun üst yüzeyi dışında suyla temas etmemesini sağlamaktır.
Su içi beton dökme yöntemleri
| Yöntem | Nasıl yapılır? | Ne zaman tercih edilir? |
|---|---|---|
| Tremi borusu | Ucu beton içinde gömülü tutulan düşey boru ile beton yukarıdan beslenir. | Temel, kazık başlığı ve büyük hacimli dökümlerde en yaygın yöntemdir. |
| Beton pompası | Pompa hattının ucu beton içinde tutularak döküm yapılır. | Erişimi zor noktalarda ve kontrollü debi gerektiğinde. |
| Önceden yerleştirilmiş agrega (prepakt) | Kalıba önce iri agrega yerleştirilir, boşluklar alttan harçla doldurulur. | Onarım işlerinde ve donatısı sık alanlarda. |
| Torbalı beton | Beton geçirgen torbalara doldurularak dalgıçlarca yerleştirilir. | Küçük hacimli onarımlar ve oyulma (erozyon) boşluklarının doldurulmasında. |
Tremi yöntemiyle döküm adım adım
- Kalıp ve sızdırmazlık: Döküm alanı kalıp, palplanş batardo veya prefabrik elemanlarla sınırlandırılır; dip yüzey temizlenir.
- Tremi borusunun yerleştirilmesi: Boru, ucu döküm tabanına yakın olacak şekilde yerleştirilir. Boru içindeki suyun betonla karışmaması için başlangıçta tıpa kullanılır.
- İlk döküm: Boru beton ile doldurulur ve hafifçe kaldırılarak beton tabana bırakılır; borunun ucu hemen taze betonun içinde kalır.
- Kesintisiz besleme: Döküm, boru ucu sürekli beton içinde gömülü kalacak şekilde ara vermeden sürdürülür. Boru, beton yükseldikçe kontrollü olarak yukarı çekilir.
- Üst yüzeyin temizlenmesi: Suyla temas eden en üst tabaka (zayıf beton) döküm sonrası kırılarak temizlenir.
Su içi betonda başarı için kritik noktalar
- Beton karışımı: Yüksek işlenebilirlikte, kendiliğinden yayılabilen, ayrışmaya dirençli bir karışım kullanılmalıdır. Gerekli durumlarda su altında yıkanmayı azaltan (viskozite artırıcı) katkılar tercih edilir.
- Sürekli tedarik: Beton santrali, transmikser ve pompa planlaması dökümün kesintiye uğramayacağı şekilde yapılmalıdır.
- Boru ucunun konumu: Boru ucu betondan çıkarsa su içeri girer ve döküm kalitesi bozulur; bu nedenle beton seviyesi düzenli ölçülmelidir.
- Akıntı ve dalga: Döküm, deniz koşullarının uygun olduğu zaman dilimine planlanmalıdır.
- Dalgıç kontrolü: Kalıp, donatı ve döküm tabanı döküm öncesi ve sırasında dalgıçlarca kontrol edilmelidir.
Kalite kontrol
Döküm sırasında alınan numuneler ile basınç dayanımı takip edilir. Kritik yapılarda sertleşmiş betondan karot alınarak dayanım ve homojenlik doğrulanır. Dalgıç incelemeleri ve gerekli durumlarda su altı görüntüleme ile yüzey kusurları tespit edilir.
Navalcon’un su içi beton deneyimi
Navalcon, Tuzla Sahil Düzenlemesi – Su İçi Beton projesinde su altında beton döküm işlerini gerçekleştirmiştir. Kıyı yapılarında su içi betonu; palplanş batardolar, çakma kazık temeller ve deniz ekipmanlarımızla birlikte planlayarak dökümü güvenli ve kesintisiz hale getiriyoruz. Diğer işlerimiz için Projeler sayfamıza göz atabilirsiniz.
İlgili yazılar: Jet grout nedir? · Deniz dip tarama nedir? · Kıyı Yapıları hizmetimiz
Sıkça Sorulan Sorular
Su içi beton nasıl dökülür?
En yaygın yöntem tremi borusudur. Borunun ucu sürekli taze betonun içinde tutularak beton kesintisiz şekilde beslenir; böylece beton suyun içinden düşmeden ve suyla karışmadan yerleşir.
Su altında dökülen beton sertleşir mi?
Evet. Çimentonun sertleşmesi için su gereklidir; asıl sorun betonun suyla yıkanıp ayrışmasıdır. Doğru yöntem ve karışımla su altında dökülen beton tasarlanan dayanıma ulaşabilir.
Tremi borusu nedir?
Tremi borusu, üst ucunda huni bulunan ve betonu su altındaki döküm noktasına iletmek için kullanılan düşey çelik borudur. Ucu döküm boyunca beton içinde gömülü tutulur.
Su içi betonda hangi katkılar kullanılır?
Akışkanlığı artıran süperakışkanlaştırıcılar ve betonun su altında yıkanmasını azaltan viskozite artırıcı katkılar yaygın olarak kullanılır. Karışım, proje koşullarına göre beton tasarımıyla belirlenmelidir.
Projeniz için Navalcon ile görüşün
Palplanş, deniz dip tarama, çakma kazık, jet grout ve kıyı yapıları projelerinizde saha koşullarınıza uygun çözümü birlikte belirleyelim.
